To jump directly to the English section click here

1.-"Be'er Heitev" is een kort commentaar op de Shulchan Aroech van Joseph Caro.(zie par.2).

In feite is het geen commentaar, maar zijn het samenvattingen van de meningen van andere codificeerders.

Het werk was zo belangrijk, dat het-na aanvankelijk als los werk gedrukt te zijn door Simon Frankfort te Amsterdam(vader van met resp. een zoon en een dochter van Rabbi Jehuda Ashkenazi getrouwde kinderen) mede opgenomen is in latere edities van de Shulchan Aroech als "commentaar" op de delen "Or Hachayim" en "Even ha-Ezer".

2.-"Shulchan Aruch"=Shoelchan Aroech.Betekent:-Gedekte tafel.

Geschreven door Joseph Caro(1488-1575).Het is een zeer gezaghebbende en populaire Wetscodex.De (religieuze) Wetgeving wordt hierin op zeer populaire wijze, kort en bondig beschreven. Het werk was bedoeld als leerstof voor de gewone, niet al te geleerde, joodse man.Het is een uittreksel van de belangrijkste stukken uit de Talmud.

Naderhand heeft Rabbi Mosje ben Isserles(1525-1572), hier de "Mappa" (=tafelkleed) bij geschreven.De "Mappa" bevat afwijkende beslissingen t.a.v. Halagische(=religieus wettelijke) vraagstukken.Deze psakim(=psak=beslissing, uitspraak ) zijn naderhand bij iedere paragraaf van de Shoelchan Aroech afgedrukt.

3.-"Mishna Brurah=Mishna Beroerah.Niet te verwarren met de "Mishna".

De Mishna is in feite de later op schrift gestelde mondelinge leer,die de schriftelijke leer van de Tora aanvult.Het wordt soms ook gebruikt in meer algemene zin van leerstof.Vandaar dat dit werk,(de "Mishna Beroerah") juist deze naam heeft gekregen.Het bestaat uit 6 delen, en werd geschreven van 1894-1907, door Israel Meir Ha-Kohen (1838-1933), rabbijn, schrijver en Talmudist. Het is een commentaar op de Shulchan Aruch en het staat bekend als een onmisbaar reference-boek m.b.t. alledaagse praktische zaken. Ha-kohen is beter bekend als Hafez Hayyim,de titel van zijn eerste gepubliceerde boek.

Na zijn dood zijn vele Jeshiwoth(joodse leerscholen voor religieuze studie) zowel als een kiboets, naar hem genoemd(ze heten dus Hafez Hayyim).Velen kennen zijn werkelijke naam -Ha-Kohen-niet.

4.-"Sefardische Gemeenten"-Met Sefardim worden over het algemeen de joden aangeduid, die hun wortels hebben in de Diaspora om het Middellandse zeegebied, met als centrum en punt van verspreiding Spanje, dat in de middeleeuwen een rijke joodse cultuur had, en veel beroemde namen in het jodendom voortbracht(Rambam, Ramban, Alcharizi,Benjamin Toledo en vele anderen).Velen van deze "Spaanse" joden vestigden zich in, of bezochten in de vroege middeleeuwen al, Erez Jisraeel. De grote golf kwam met de inquisitie en de verdrijving van de joden uit het Iberische schiereiland in de tweede helft van de 15e eeuw. De bestaande Sefardische diaspora, waaronder Italie, Turkije,Griekenland e.d. breidde zich toen enorm uit.

Een gedeelte van de verdreven joden(waaronder veel Maranos=Maranen, onder dwang gedoopte joden), kwamen toen ook in de "lage landen" terecht, waaronder Antwerpen, Middelburg, Emden en Hamburg. Vandaar vestigden velen zich rond 1600 in Amsterdam, waar hun veel omschreven geschiedenis in de Nederlanden feitelijk begon. In 1675 werd daar de "Snoge", de grote synagoge op het Jonas Daniel Meyerplein in gewijd.In 1726 was de inwijding van de Haagse Snoge aan de Prinsessegracht-een verkleinde kopie van de grote Snoge. De Sephardim volgen andere religieuze riten dan de Ashkenazim, de joden uit Oost-Europa.Deze laatsten kwamen wat later naar Amsterdam, d.w.z. de grote stroom Ashkenazim kwam t.g.v. de pogroms in Polen, later in Rusland, in de 19e en 20e eeuw op gang.Overigens verschenen de eerste Ashkenazim reeds voor 1671 in Amsterdam.In dat jaar werd nml. hun sjoel "De Grote Sjoel" (gelegen tegenover de Snoge) ingewijd. Hier is nu het Joods Historisch Museum gevestigd. Rond ong. 1600 woonden er zo'n 2,500 Sefardim en 5,000 Ashkenazim in Amsterdam.

Overigens waagt de geschiedenis van joodse aanwezigheid in de Nederlanden ook voor die tijd, voornamelijk in Oost-Nederland en hoofdzakelijk kooplui en geldschieters.

5.-"Rabbi-Rav"=Rav-Rabbi, is de aanspreektitel van een rabbijn, iemand die na een leertijd en afgelegd examen zijn "Semicha" (=rabbijnenbevoegd-heid) heeft ontvangen.Een andere aanspreektitel is gewoon Rav(Jiddish Reb) ,i.p.v. Rabbi.(Rabbi="mijn Rav" in het Hebreeuws). Een aangestelde rabbijn bij een Sefardische gemeente wordt als "Chacham"=Wijze betiteld.

De Ashkenazim geven de aanspreektitel Rabbi of Reb ook vaak zonder meer, aan iemand die niet officieel rabbijn is, maar als beleerd bekend staat.Of in de omgang als een beleefde aanspreekvorm voor manspersonen in het algemeen.

De manspersonen die voor het voorlezen van de Tora b.v. bij de Shabbath-ochtenddienst worden uitgekozen, worden "opgeroepen", zoals dat heet, met de titel "Rabbi zo-en-zo zoon van die-en-die", ongeacht wat of wie hij is.

De titel "Morenu"=moreenoe wordt in het algemeen uitsluitend gebruikt voor iemand die rabbijn met Semicha is, en bij de titel "Morenoe Rabbenoe" mag dus aangenomen worden, dat het hier over een officiele rabbijn gaat(Moshe Rabbenoe uit de Bijbel uitgezonderd).

6.-"Mechutan"-Er bestaat geen Nederlands equivalent voor dit woord.

Het vertegenwoordigt de vader van de schoonzoon of-dochter in relatie tot de vader van de bruidegom/bruid.Vrouwelijk:-Choteneth of mechuteneth.M.a.w. de schoonvaders/-moeders in relatie tot elkaar.

7.-"Chazzan"=cantor-voorzanger in sjoel (=synagoge).Zingt de gebeden en psalmen.

8.-"Kabbalist"-Kenner en bestudeerder van de Kabbala.Dit zijn esoterische onderwijzingen, en wordt de Mystieke leer genoemd.

De Kabbala ontwikkelde zich gedurende de 12e en 13e eeuw en werd bedreven door een beperkt aantal aanhangers. Na de verdrijving uit Spanje(1492) en Portugal(1495) werd de Kabbala door grote aantallen bedreven; veel invloed hadden de leringen van Rabbi Isaac ben Solomon Luria.(Van Duitse ouders, doch geboren in Jeruzalem en gevestigd in Tsfat).

De Kabbala maakte een grote ontwikkeling door in de 16e eeuw in Tsfat(Safed) in Galilea in het Heilige land . Het klassieke document van de Kabbala, de "Zohar" is van de hand van Moses de Leon(omstreeks 1290).Een meer systematisch werk is Pardes Rimmonim(Tuin van granaatappelen) van Moses Cordovero(1548), ook een van de wijzen van Tsfat.

Het terugvoeren van het onstaan van de Kabbala naar de periode na de val van de Tweede Tempel(in het jaar 70) en als zijnde geschreven door Rabbi Shimon bar Yochai, die in die tijd leefde,is historisch gezien geheel ongefundeeerd..
Volledigheidshalve zij hier echter aan toegevoegd, dat andere bronnen deze tradtie niet verwerpen>br>, althans aannemen, dat de opvattingen van Simon bar Yochai de aanleiding hebben gevormd tot
het ontstaan van deze mystieke geschriften(De Kabbala).

Beoefenaars noemen zichzelf "Ba'alei ha-Yedi'ah"(Meesters van de Kennis), of "Ha-Yode'im" (zij die weten).Een ervan was Nachmanides(Rabbi Mozes ben Nachman, ook wel genoemd "De Ramban"-(1194-1270),Gerona,Catalonie, Spanje.

(n.b. niet te verwarren met de "Rambam".

Ramban is afgeleid van Rabbi Mozes bar Nachman.

Rambam " " " Rabbi Mozes bar Maimon.)

Nachmanides voerde de term "Yode'ei Chen" in-voor de Kabbala dus.

"Chen" staat voor "Chochmah Nistarah"=verborgen wijsheid. (De theosofie zou voor een groot deel weer afgeleid zijn van de Kabbala).

1.-"Rabbenu"=onze leraar.Een eretitel, wordt alleen aan de allergrootsten gegeven, ook als het hier een leraar zonder officiele rabbijnentitel betreft.(bv. Moshe Rabbenu=onze grote leraar Mozes (uit Egypte dus).

In feite is dit slechts een meervoudsvorm van de onder 5.-genoemde "Rabbi".

10.-"Otsar Jisraeel"-Van Jehuda David Eisenstein(in het Hebreeuws) is volgens eigen definitie "An Encyclopedia of all matters concerning Jews and Judaism".

Otsar betekent schatkamer.

11.-"Succa"-Soeka=Loofhut.Wordt opgebouwd voor het Loofhuttenfeest (Soekot).De aanvang van de bouw vindt meestal direct na de uitgang van Jom Kipoer(na de "aanbijt"=1e maaltijd na de vasten) plaats. Het dak van loof moet er los op liggen en gedeeltelijk doorzichtig zijn, zodat men aan de ene kant 's nachts de sterren kan zien, aan de andere kant dat het overdag meer schaduw geeft dan zon .In de koudere streken maakt men een luik in het(houten) dak dat gesloten kan worden bij regen.(In Israel wordt het dak van loof, bij voorkeur palmtakken gemaakt, meer en meer komt echter "eeuwig loof" in gebruik, dat is samengesteld van dunne houten latjes en aan de halachische eisen van echte "schach"=loof, voldoet).

Tijdens de Soekotweek woont men zoveel mogelijk in de Soeka.In ieder geval gebruikt men er de maaltijden en zegt men er die gebeden, die niet in gemeenschap(minjan) gezegd worden.

Meer religieuzen slapen ook in de Soeka. Het is traditie dat de Soeka versierd wordt met bloemen en bv. slingers en kindertekeningen.

12.-"Sjemini Atsereth"-=Slotfeest.Valt aan het eind van de Soekotweek,hetgeen wil zeggen 8 dagen na het invallen van het Soekotfeest,deze dag inbegrepen; vandaar de naam:

-Sjemini=achtste, Atsereth=ophouding, van Soekot.

In de diaspora is het de volgende dag Simchat Tora=Vreugde der Wet, in Israel valt deze dag samen met Shjemini Atsereth.

=================================================================

English translation:

1.-"Be'er Heitev" is a short commentary on the Shulchan Aruch of Joseph Caro.(see par.2).

In fact it not a commentary at all, but a resume of the opinions of other codificators.

The work was so important that, though at first printed on its own and separately by Simon Frankfort in Amsterdam (father of a son and daughter resp. who married children of Rabbi Jehuda Ashkenazi) it was absorbed in later editions of the Shulchan Aruch as a "commentary" on the chapters "Or Hachayim" and "Even ha-Ezer".

2.-"Shulchan Aruch"-its meaning: covered table(for the dish).

Written by Joseph Caro(1488-1575). It is a very authoritative and popular Lawcodex.The (religious) rules of the Law have been described in a short, clear and popular way.

It is meant to be material for study by the ordinary, not too learned Jewish male; it is an excerpt of the most important parts of the Talmud. At a later stage Rabbi Mosje ben Isserles(1525-1572) added the "Mappa" (=tablecloth) to it.The "mappa" includes dissentient decisions related to Halachic(=religious law concerning) questions. Those psakim(psak=decision, statement) were printed afterwards alongside every paragraph of the Shulchan Aruch.

3.-"Mishna Berura"-Not to be confused with the "Mishna".

The Mishna is in fact the Oral Law, later put in writing, that amends the written Law of the Tora.It is used sometimes in the more general meaning of material for study.Hence the name of this work,(consisting of 6 parts),that was written in the years 1894-1907 by Israel Meir Ha-Kohen(1838-1933), a rabbi, author and Talmudic scholar.

It is a commentary on the Shulchan Aruch and famous as an indispensable reference book relating to everyday practical matters.Ha-Kohen is better known as Hafez Hayyim, the title of his first published book. After his death many Jeshiwoth (Jewish colleges for religious study), and also a religious kibbutz, were named after him (and are called Hefetz Hayyim, therefore). Many do not know his real name-Ha-Kohen.

4. -"Sephardic communities"-In general Sephardim can be seen as Jews from the Diaspora in the countries of the Mediterranean, the center and point of dispersion being Spain, which had in the Middle Ages a rich Jewish culture, and produced many famous names in Judaism (Rambam, Ramban, Alcharizi, Benjamin Toledo and many more). Many of the "Spanish" Jews settled or visited Erez Yisraeel already in the early Middle Ages.

The big wave came with the inquisition and the expulsion of the Jews from the Iberian peninsula in the second half of the 15th century. The existing Sephardic diaspora, with countries such as Italy,Turkey, Greece, etc. expanded enormously during this period. Part of the expelled Jews (among them many Maranos, Jews baptized under coercion), settled in cities in the "Lower Netherlands", like Antwerp, Middelburg, Emden and Hamburg.

About the year 1600 many left these cities for Amsterdam, where the much-described history of the Sephardic Jews in the Netherlands in fact began.

In 1675 the "Snoge", the big Sephardic synagogue on the Jonas Daniel Meyersquare in Amsterdam was inaugurated.In 1726 the inauguration of the Sephardic Snoge at the Prinsessegracht in The Hague took place-this being a smaller copy of the Amsterdam Snoge. The Sephardim follow religious rites that are different from the Ashkenazim, the Jews from Eastern Europe. The Ashkenazim came somewhat later to Amsterdam, the big stream started in the 19th and the 20th century as a result of the progroms in Poland, and later in Russia.The first Ashkenazim made their appearance in Amsterdam already before 1671, though.It was in that year that their synagogue "De Grote Sjoel"(situated opposite the Snoge) was inaugurated. The Amsterdam's Jewish Historical Museum is now situated on its premises.

Around the year 1600 appr. about 2,500 Sephardim and about 5,000 Ashkenazim were living in Amsterdam.

Besides this history relates about Jewish presence in the Netherlands also before this period, mostly in the eastern part of the country and mostly merchants and moneylenders.

5.-"Rabbi-Rav"=is the title a rabbi is addressed with, meaning somebody who after a period of study and the passing of an examination has received his "Semicha"(=Rabbinical ordination). Another way of addressing is simply Rav(Yiddish Reb), instead of rabbi.

(Rabbi is anyway only Hebrew for "my Rav"). An ordained rabbi in a Sephardic community is called a "Chacham"=a wise man.

The Ashkenazim use Reb or Rabbi also when addressing a person who is not a rabbi officially, but is known as a learned person. Or in daily life as a polite form of addressing a male person in general.

The male persons who are chosen for the Tora reading, for instance at the Shabbath morning service, are called up to the Tora as "Rabbi so-and-so son of [name of father], irrespective of who or what he is. The title "morenu"(our teacher) is normally used only in connection with somebody who is a Rabbi with "Semicha", and when somebody bears the titles "Morenu Rabbenu" most certainly this is a Rabbi with Semichah (Moses of the Bible-"Moshe Rabbenu"-an exeption).

6. -"Mechutan"-Neither in English nor in Dutch is there a proper equivalent for this word.It represents the father of a son- or daughter-in-law in relation to the father of the groom/bride. In other words:-the "in-law" parents in relation to each other.

Also:-"Choten".The mother is called "mechuteneth" or "choteneth".

7.-"Chazzan"-cantor-the person who leads the community in prayer and chants and recites the prayers and psalms.

8. -"Kabbalist"-someone with knowledge of and studying the Kabbala.These are esoteric instructions and it is called the Mystic doctrine. The kabbala developed during the 12th and 13th century and was practiced by a limited number of adherents. After the expulsion from Spain (1492) and Portugal (1495) great numbers practiced the kabbala; much influence had the doctrines of Rabbi Isaac ben Solomon Luria. (though from German parents, born in Jerusalem and residing in Tsfat).

The Kabbala reached great heights in the 16th century in Tsfat(Safed) in Galilee in the Holy Land.

The classic document of the Kabbala, the "Zohar" is from the hand of Moses de Leon (about 1290).A more systematic work is Pardes Rimonim (Garden of Pomegranates) by Moses Cordover(1548), also one of the sages of Tsfat.

The claim that the origin of the kabbala goes back as far as the period of the fall of the second Temple (the year 70 C.E.) and was written by Rabbi Shimon bar Yochai, who lived in this period, has no foundation in history.
Some scholars do retain the view, that the Zohar was at least influenced by Shimon bar Yochai's ideas and may therefore have been written by him.

Practitioners of the Kabbala call themselves "Ba'alei ha-Yediah" ("Masters of the Knowledge") or "Ha-Yode'im"("Those who know"). One of them was Nachmanides(Rabbi Moshe ben Nachman), also called the "Ramban"-(1194-1270),Gerona,Spain.(Not to be confused with "Rambam"). Ramban is derived from Rabbi Mozes bar Nachman.

Rambam " " " Rabbi Mozes bar Maimon. Nachmanides coined the phrase "Yode'ei Chen"-for the Kabbala practioners."Chen" stands for "Chochmah Nistarah":-hidden knowledge. (The theosophy is said to be derived for a big part from the Kabbala).

9.-"Rabbenu"=Our Teacher.A title of honor, given only to the most illustrious, also when it concerns a teacher without the official title of rabbi.(like "Moshe Rabbenu"=our great teacher Moshe).

10.-"Otsar Jisraeel"-By Jehuda David Eisenstein(in Hebrew) is by its own definition "An Encyclopedia of all matters concerning Jews and Judaism".

The meaning of "Otsar" is treasury.

11.- "Succa"=Tabernacle.It is built for the Festival of Tabernacles (Succoth).The building starts preferably immediately after the end of the Day of Atonement(Jom Kippur)-after the meal that ends the fast. The roof of foliage must lay on it loosely and untied and be partly transparent, so that one can see the stars at night on one hand and that at daytime there is more shadow than sun on the other.In colder climates a kind of trapdoor is made in the(wooden) roof that can be closed when it's raining.(In Israel the roof of foliage is made preferably from palm tree branches,though more and more "eternal foliage" is coming into use, that is composed of thin wooden slats and complies with the halachic demands of real "schach"=foliage). During the Succoth week one is supposed to live as much as possible in the Succah.In any case meals are eaten in it and prayers not meant to be said in community (minjan) are said in the Succah. The more religious also sleep in the Succah. It is a tradition to decorate the Succah with flowers, coloured paper material, drawings of childern,etc.

12.- "Sjemini Atsereth"-The Eigth Closing(Festival)-at the end of the Succothweek, meaning 8 days after the start of the Succothfestival, hence its name: -Sjemini=eighth-Atsereth=stoppage (of Succoth). In the Diaspora the next day is Simchat Tora=The Joy of the Law, in the Holy Land this day coincides with Sjemini Atstereth.